- Kanun
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- Madde
- 9 Vergi Sorumlusu
- Yeri
- BİRİNCİ KISIM – Mükellefiyet › İKİNCİ BÖLÜM – Mükellef ve Vergi Sorumlusu
- Metin tarihi
- 13 Eylül 2026
Kanun metni
1. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. Şu kadar ki Türkiye'de ikametgahı, işyeri kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlar tarafından katma değer vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunulan hizmetlere ilişkin katma değer vergisi, bu hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödenir. Maliye Bakanlığı elektronik ortamda sunulan hizmetlerin kapsamı ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yeklidir.
2. Fiilî ya da kaydî envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğu veya belgesiz hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer vergisi, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranır.
Belgesiz mal bulundurdukları veya hizmet satın aldıkları tespit edilen mükelleflere, bu mal ve hizmetlere ait alış belgelerinin ibrazı için tespit tarihinden itibaren 10 günlük bir süre verilir. Bu süre içinde alış belgelerinin ibraz edilememesi halinde, belgesi ibraz edilemeyen mal ve hizmetlerin tespit tarihindeki emsal bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisi, alışlarını belgeleyemeyen mükellef adına re'sen tarhedilir. Bu tarhiyata vergi ziyaı cezası uygulanır.
Ancak belgesiz alınan mal ve hizmetleri satanlara, bu satışlarla ilgili olarak, vergi inceleme raporuna dayanılarak katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı takdirde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin ceza ayrıca alıcılardan aranmaz.
3. 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununa göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimine ait katma değer vergisinin ödenmesinden lisanslı depo işleticileri sorumludur.
(1) 7061 sayılı Kanunun 41 inci maddesi ile "Şu kadar ki Türkiye'de ikametgahı, işyeri kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlar tarafından katma değer vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunulan hizmetlere ilişkin katma değer vergisi, bu hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödenir. Maliye Bakanlığı elektronik ortamda sunulan hizmetlerin kapsamı ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yeklidir." cümleleri eklenmiştir. (Yürürlük 1/1/2018)
(2) 5904 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile 3 üncü fıkra eklenmiştir. (Yürürlük 3/7/2009) 4369 sayılı Kanunun 81 inci maddesinin E fıkrası ile "kaçakçılık cezası uygulanmaz" ibaresi "vergi ziyaı cezası uygulanır" ibaresi ile değiştirilmiştir.
(Yürürlük 29/7/1998) 4008 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilmiştir. (Yürürlük 6/7/1994) Değişmeden önceki hali "Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye ve Gümrük Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları veya diğer ilgili bir şahsı verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir."
Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; resmî ve güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınır.
Uygulama notu
Bu madde ne diyor?
KDV’yi normalde satıcı beyan eder; ancak satıcının Türkiye’de ikametgâhı, işyeri veya merkezi yoksa ya da Bakanlık gerekli görürse, vergiyi alıcı “sorumlu sıfatıyla” beyan edip öder. Uygulamada iki biçimi vardır: tam tevkifat (yurt dışından alınan hizmetlerde KDV’nin tamamı 2 No.lu KDV beyannamesiyle alıcı tarafından ödenir) ve kısmi tevkifat (KDV Genel Uygulama Tebliği’nde sayılan işlemlerde — yapım işi, temizlik, güvenlik, danışmanlık, işgücü temini, hurda, bakır-alüminyum gibi — KDV’nin 2/10 ile 9/10 arası kısmını alıcı öder). Belgesiz mal bulunduran mükelleften emsal bedel üzerinden KDV cezalı aranır. Yurt dışından bireylere elektronik hizmet sunanlar 3 No.lu beyannameyle kendileri beyan eder.
Sık karşılaşılan kısmi tevkifat oranları (KDV GUT I/C-2.1.3)
| İşlem | Tevkifat | Kim yapar |
|---|---|---|
| Yapım işleri ve bunlarla ilgili mühendislik-mimarlık | 4/10 | Belirlenmiş alıcılar; KDV mükellefleri (5 milyon TL üstü işler) |
| Temizlik, çevre ve bahçe bakım | 9/10 | Tüm KDV mükellefleri ve belirlenmiş alıcılar |
| İşgücü temin hizmeti, özel güvenlik | 9/10 | Tüm KDV mükellefleri ve belirlenmiş alıcılar |
| Yemek servisi, organizasyon | 5/10 | Belirlenmiş alıcılar |
| Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim | 9/10 | Belirlenmiş alıcılar |
| Servis taşımacılığı | 5/10 | Tüm KDV mükellefleri ve belirlenmiş alıcılar |
| Hurda metal, plastik, kâğıt (istisnadan vazgeçilmişse) | 7/10 | Tüm KDV mükellefleri |
| Diğer hizmetler (belirlenmiş alıcılara) | 5/10 | Kamu kurumları, KİT’ler, bankalar vb. |
Oranlar ve kapsam Tebliğ değişiklikleriyle güncellenir; işlem tarihindeki Tebliğ metnini esas alın. Fatura tutarı KDV dahil 2026 için 9.900 TL’yi aşmayan işlemlerde kısmi tevkifat uygulanmaz.
Örnek yevmiye kayıtları
Kısmi tevkifat (alıcı tarafı): 100.000 TL + %20 KDV temizlik hizmeti, 9/10 tevkifat. Satıcıya ödenen KDV 2.000 TL, sorumlu sıfatıyla beyan edilen 18.000 TL.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 100.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 20.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 102.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Sorumlu sıfatıyla KDV) | 18.000,00 | |
| Temizlik hizmeti faturası — 9/10 tevkifatlı | ||
| Toplam | 120.000,00 | 120.000,00 |
Tam tevkifat (yurt dışı hizmet): yurt dışı yazılım lisansı 10.000 USD × 40 = 400.000 TL; KDV 80.000 TL 2 No.lu beyannameyle ödenir, ödendiği ay 1 No.lu beyannamede indirilir.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 400.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 80.000,00 | |
| 320 Satıcılar (yurt dışı) | 400.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (Sorumlu sıfatıyla KDV) | 80.000,00 | |
| Yurt dışından hizmet alımı — sorumlu sıfatıyla KDV | ||
| Toplam | 480.000,00 | 480.000,00 |
İlgili: KDVK 29 – Vergi indirimi · GVK 94 – Vergi tevkifatı · 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar · 191 İndirilecek KDV · KDV hesaplama
Sık sorulan sorular
KDVK Madde 9 neyi düzenler?
Vergi Sorumlusu başlıklı madde: 1. Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir. Şu kadar ki Türkiye'de ikametgahı, işyeri kanuni merkezi ve iş…
