- Kanun
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- Madde
- 65 Serbest Meslek Kazancının Tarifi
- Yeri
- ÜÇÜNCÜ KISIM – Gelir Unsurlarının Tesbiti › DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Serbest Meslek Kazançları
- Metin tarihi
- 13 Eylül 2026
Kanun metni
(202 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle değişen madde) Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
Tahkim işleri dolayısiyle hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.
Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; resmî ve güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınır.
Uygulama notu
Bu madde ne diyor?
Sermayeden çok kişisel çalışmaya, bilimsel veya mesleki bilgiye ya da uzmanlığa dayanan, ticari nitelik taşımayan işlerin bir işverene bağlı olmadan, kişisel sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına yapılmasından doğan kazanç serbest meslek kazancıdır. Tahkim işlerinde hakem ücretleri ile kollektif, adi komandit ve adi şirketlerin serbest meslek faaliyetinden doğan kazançları da bu kapsamdadır. Üç ayırıcı ölçüt: sermaye değil emek ve uzmanlık öndedir; işverene bağlılık yoktur (bağlıysa ücret); sermaye ve organizasyon öne çıkarsa ticari kazançtır (özel hastane, dershane, şirket bünyesindeki hizmet). Kazanç tahsil esasına göre serbest meslek kazanç defteriyle tespit edilir (GVK 67); ödeyen %20 stopaj yapar (GVK 94/2-b), KDV %20’dir, belge serbest meslek makbuzudur.
Serbest meslek mi, ticari kazanç mı, ücret mi?
| Ölçüt | Serbest meslek | Ticari kazanç | Ücret |
|---|---|---|---|
| Belirleyici unsur | Kişisel mesai ve uzmanlık | Sermaye ve organizasyon | İşverene bağlı emek |
| Örnek | Avukat, hekim muayenehanesi, mimar-mühendis bürosu, 3568 sayılı Kanuna tabi meslek mensubu, serbest danışman, sanatçı | Özel hastane ve poliklinik, dershane, laboratuvar, şirket bünyesinde verilen mühendislik-danışmanlık hizmeti | Şirkette bordroyla çalışan avukat, hekim, mühendis |
| Kazancın tespiti | Tahsil esası, serbest meslek kazanç defteri (GVK 67) | Tahakkuk esası, bilanço veya işletme hesabı | Bordro (GVK 61) |
| Stopaj | Ödeyen %20 keser (GVK 18 kapsamı %17) | Kural olarak yok | Ücret tarifesi (GVK 103) |
| KDV ve belge | %20, serbest meslek makbuzu | %20, fatura | Yok |
| Geçici vergi | Var (dört dönem, %15 — 7566 sayılı Kanun’la 2025’ten itibaren) | Var | Yok |
Uygulamada ne anlama gelir?
- Tahsil esası: kazanç tahsil edildiği yılda doğar; alacak kaydı yapılmaz, tahsil edilmeyen ücret vergilendirilmez. Namına bankaya, notere veya icraya yatırılan paralar, alacağın temliki ve borçla takas tahsil hükmündedir (GVK 67).
- KDV’de vergiyi doğuran olay hizmetin yapılmasıdır (KDVK 10/a): İdare, bedel tahsil edilmese de hizmet tamamlandığında KDV’nin beyanını ister. Aralık’ta biten işin ücreti Ocak’ta tahsil edilirse gelir vergisi izleyen yılın, KDV önceki yılın dönemine düşer.
- Stopaj: ödeyen GVK 94 kapsamındaysa (şirket, kurum, gerçek usulde tüccar) %20 keser; nihai tüketiciden tahsilatta stopaj yoktur. Kesilen vergi yıllık beyannamede mahsup edilir, fazlası iade alınır (GVK 121).
- Giderler GVK 68’le sınırlıdır: ev-ofiste kiranın tamamı ve ısıtma-aydınlatmanın yarısı; binek otomobilde 2026 sınırları (kira 46.000 TL/ay, giderlerin %70’i, ÖTV+KDV toplamı 1.200.000 TL, amortisman 1.380.000 / 2.600.000 TL); meslek odası aidatları. Para ve vergi cezaları gider yazılamaz.
- Genç girişimci: 29 yaşını doldurmamış, ilk defa mükellef olan serbest meslek erbabının kazancının 2026’da 400.000 TL’ye kadar olan kısmı üç vergilendirme dönemi istisnadır (GVK mükerrer 20); Bağ-Kur primi bir yıl Hazine’ce karşılanır.
Örnek yevmiye kaydı: hizmeti alan şirket tarafı
Şirket, avukattan 50.000 TL + %20 KDV danışmanlık hizmeti aldı: stopaj %20 = 10.000 TL, KDV 10.000 TL, net ödeme 50.000 TL.
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 50.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 10.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (SM stopajı %20) | 10.000,00 | |
| 102 Bankalar | 50.000,00 | |
| Serbest meslek makbuzu — %20 stopaj | ||
| Toplam | 60.000,00 | 60.000,00 |
İlgili: GVK 66 – Serbest meslek erbabı · GVK 67 – Kazancın tespiti · GVK 68 – Mesleki giderler · GVK 18 – Telif istisnası · VUK 236 – Serbest meslek makbuzu · Gelir vergisi hesaplama
Sık sorulan sorular
GVK Madde 65 neyi düzenler?
Serbest Meslek Kazancının Tarifi başlıklı madde: (202 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle değişen madde) Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına…
